सिम्ता गाउँपालिकाको धार्मिक स्थल : कोटेश्वर मन्दिर (बल्ले जुरा)

सिम्ता गाउँपालिकाको धार्मिक तथा सांस्कृतिक पहिचानसँग जोडिएको प्रमुख स्थलमध्ये कोटेश्वर मन्दिर, स्थानीय रूपमा “बल्ले जुरा” भनेर चिनिने धार्मिक स्थल, महत्वपूर्ण मानिन्छ। पहाडको चुचुरोमा रहेको यसको भू–आकृति गोरुको ढाडमा जुवाली राख्दा देखिने उठेको भागजस्तै देखिने भएकाले स्थानीय बोलीचालीमा यसलाई बल्ले जुरा भन्ने गरिएको स्थानीय भनाइ छ। औपचारिक अभिलेखमा भने यो स्थल कोटको थुम्को तथा कोटेश्वर मन्दिरका रूपमा उल्लेख हुने गरेको छ।

शिवरात्रिमा लाग्ने कोटेश्वर मेला

महाशिवरात्रिको दिन कोटेश्वर मन्दिरमा विशेष धार्मिक तथा सांस्कृतिक मेला लाग्ने गर्दछ। यस अवसरमा सिम्ता गाउँपालिकाका नौवटै वडाबाट मात्र नभई जाजरकोट, सल्यानलगायत आसपासका जिल्लाबाट समेत श्रद्धालु, दर्शनार्थी तथा स्थानीय मानिसहरू आउने गर्छन्।

मेलाको मुख्य आकर्षण पूजा–आराधनासँगै यहाँ प्रस्तुत हुने सिम्ताको मौलिक लोकसंस्कृति हो। शिवरात्रिको अवसरमा स्थानीय समुदायले आफ्ना परम्परागत सिंगारु, मयुर नाच, गरुवा नाच तथा ठाडी भाका प्रस्तुत गर्ने गर्छन्। यी लोकनाच र भाकाले सिम्ताको पुरानो सांस्कृतिक जीवन, स्थानीय भाषा र मौलिक परम्परालाई जीवन्त बनाउने काम गर्छन्।

मेलामा परम्परागत बाजागाजाको पनि विशेष महत्व हुन्छ। स्थानीय बाजाको धुनसँगै नाचगान, धार्मिक गतिविधि र सांस्कृतिक प्रस्तुति हुँदा कोटेश्वर क्षेत्र शिवरात्रिका दिन निकै जीवन्त बन्ने गर्दछ।

यस अवसरमा स्थानीय समुदायले आफ्ना मौलिक परिकार तथा स्थानीय खानाका परिकारहरू पनि तयार गर्ने गर्छन्। स्थानीय स्वाद र परम्परागत खानाले मेलामा आउने पाहुना तथा दर्शनार्थीलाई सिम्ताको ग्रामीण जीवनसँग प्रत्यक्ष परिचित गराउने अवसर दिन्छ।

बालबालिका तथा युवाहरूका लागि मेलामा पिङ तथा अन्य परम्परागत मनोरञ्जनका साधनहरू पनि आकर्षणको केन्द्र बन्ने गर्छन्। यसले धार्मिक यात्रासँगै मेलालाई पारिवारिक तथा सामाजिक भेटघाटको अवसरसमेत बनाउँछ।

कोटेश्वर मन्दिरको शिवरात्रि मेला यस अर्थमा केवल मन्दिरमा पूजा गर्ने दिन मात्र होइन। धर्म, लोकनाच, ठाडी भाका, बाजागाजा, मौलिक भाषा, परम्परागत भेषभूषा, स्थानीय परिकार, पिङ र सामाजिक भेटघाटलाई एउटै ठाउँमा जोड्ने सिम्ताको मौलिक सांस्कृतिक उत्सवका रूपमा यसको विशेष महत्व रहेको छ।

यस्तो मौलिक परम्परालाई व्यवस्थित रूपमा संरक्षण, अभिलेखीकरण र प्रचार गर्न सके बल्ले जुरा अर्थात् कोटेश्वर मन्दिर सिम्ता गाउँपालिकाको धार्मिक आस्थाको केन्द्रसँगै कर्णालीको एउटा महत्वपूर्ण सांस्कृतिक तथा पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा समेत विकास गर्न सकिन्छ।